Makaki z wysp Mentawai

Makak mentawajski ( Macaca pagensis ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca nemestrina pagensis - Pithecus pagensis .

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( Wyspy Mentawai, w pobliżu zachodniego wybrzeża Sumatry -  Sipora, Selatan Pagai, Utara Pagai ).

Zamieszkuje tropikalne lasy deszczowe oraz lasy łęgowe, namorzyny i przybrzeżne bagna.

 makak mentawajski ( Macaca pagensis )

Aktywny w ciągu dnia, szczyt aktywności w godzinach przed południowych i popołudniowych.

Prowadzi bardziej nadrzewny niż naziemny tryb życia. Przebywa często wysoko w koronach drzew na wysokości 25 - 36 metrów nad ziemią. 

Żyje w grupach rodzinnych składających się z reguły od 5 - 25 osobników, grupy są bardzo elastyczne. Większe grupy mogą być podzielone na mniejsze jednostki. Skład grupy to dominujący samiec, dojrzałe samice i ich potomstwo. Samotne samce czasami próbują przejąć grupę co prowadzi do walk o ustanowienie dominacji.

Dzień spędza na poszukiwaniu pożywienia, odpoczynku i wzajemnych relacjach społecznych.

Osobniki komunikują się za pomocą fizycznych i wizualnych zachowań. Dominant koordynuje działalność grupy za pomocą serii piskliwych okrzyków.

Noc spędza w koronie wysokich drzew nawet na wysokości 45 metrów. W czasie snu jest bardzo czujny i każdy nawet najmniejszy szelest czy szmer powoduje alarm.

Zdarza się, że często żeruje w towarzystwie langura mentawajskiego ( Presbytis potenziani ).

Odżywia się głównie owocami, ale w skład jego diety wchodzą również liście i pędy, pąki i kwiaty.

Sezon rozrodczy w ciągu całego roku.

Samica potwierdza swoją płodność i gotowość do kopulacji, wyświetlając obrzęk okolic odbytu i narządów płciowych. Jednak nie zawsze obrzęk narządów płciowych stanowi o owulacji u samicy. Ciąża trwa około 5 - 6 miesięcy. Samica rodzi w nocy 1 młode. Młode otwiera oczy po 2 godzinach od narodzin. Okres laktacji to około 4 - 5 miesięcy, w wieku 1 roku młode jest już całkowicie niezależne. Samice pozostają w grupie a samce się rozpraszają.

Dojrzałość płciową uzyskuje : samica w wieku 2 - 3 lat a samiec w wieku 3 - 4 lat.

Żyje średnio około 18 lat.

Opisane podgatunki :

- Macaca pagensis pagensis - Sipora, Selatan Pagai, Utara Pagai ( wyspy Mentawai ) - krytycznie zagrożony

   makak mentawajski ( Macaca pagensis ) - jako zwierzątko domowe

Gatunek uznawany za krytycznie zagrożony ze względu na ciągły spadek populacji o 80% w ciągu ostatnich 40 lat na skutek polowań i utraty siedlisk.

Dawniej zawierał Macaca siberu, który został uznany za samodzielny gatunek.

Wszystkie populacje tego gatunku pilnie potrzebują środków ochrony.

Ostatnie szacunki z odpowiednich siedlisk na Pagai Islands sugerują gęstość osobniczą na 7-12 osobników/km2 ( Paciulli 2004 ). Daje to 2100 - 3700 osobników ( Whittaker 2006 ) w porównaniu do roku 1980 ( około 15 000 osobników ).

Główne zagrożenia to :

- degradacja i niszczenie środowiska naturalnego

- utrata i fragmentacja siedlisk

- polowanie dla mięsa

- rozwój rolnictwa ( plantacje palmy olejowej ) oraz tępienie jako szkodnika upraw rolnych

- nielegalny handel dzikimi zwierzętami

- chwytanie i trzymanie jako zwierząt domowych przez miejscową ludność

- rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej

- destabilizacja lokalnych ekosystemów powodująca wahania poziomu wody w większym stopniu niż w przeszłości

Wyspy Mentawai mają wysokie znaczenie, bo są siedliskiem niezwykłych i unikalnych gatunków i stanowią część Sundaland Biodiversity Hotspot. Jednak tylko 18% powierzchni wysp leży w obrębie trzech głównych obszarów chronionych. Na wyspie Sipora tylko 10-15% pozostaje pierwotnej powierzchni lasów.

W ostatnim okresie wzrosła też liczba polowań, gdyż miejscowa ludność zamieniła łuki i strzały na nowoczesną broń palną. Miejscowe rytuały i tabu, które regulowały polowanie zostały zastąpione przez chrześcijaństwo, co nie przyczynia się do ochrony gatunku.

Ujęty w Załączniku CITES II.

Nie jest rejestrowany z żadnego obszary chronionego.

Proponowane działania ochronne :

- edukacja miejscowej ludności w odniesieniu do łowiectwa

- ochrona obszarów na wyspach Pagai we współpracy z korporacjami gospodarczymi

- rozwój alternatywnych modeli ekonomicznych dla miejscowej ludności

W niewoli - brak danych.

Makak z Siberut ( Macaca siberu ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca pagensis siberu - Macaca nemestrina siberu.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( Wyspy Mentawai, w pobliżu zachodniej Sumatry - wyspa Siberut ).

Zamieszkuje tropikalne deszczowe lasy oraz lasy łęgowe i przybrzeżne bagna. Preferuje bardziej lasy łęgowe i przybrzeżne bagna.

makak z Siberut ( Macaca siberu )

Biologia, ekologia i sposób życia jak u Macaca pagensis.

Nie opisano żadnych podgatunków.

Gatunek uznawany za zagrożony ze względu na spadek populacji o 30% w ciągu ostatnich 40 lat na skutek polowań i utraty siedlisk.

Dawniej zawarty w Macaca pagensis. Uznany za samodzielny gatunek ( Fuentes & Olson 1995 ).

Całość populacji szacuje się na 17 000 - 30 000 osobników ( Whittaker 2006 ) w porównaniu do roku 1980 ( 39 000 osobników ).

Główne zagrożenie to :

- degradacja i niszczenie środowiska naturalnego

- utrata i fragmentacja siedlisk

- polowanie dla mięsa

- nielegalny handel dzikimi zwierzętami

- chwytanie i trzymanie jako zwierząt domowych przez miejscową ludność

- rozwój rolnictwa ( plantacje palmy olejowej ) oraz tępienie jako szkodnika upraw rolnych

- rozwój infrastruktury drogowej

W ostatnich dekadach wzrosła też liczba polowań, gdyż jest lepszy dostęp do odległych obszarów dzięki budowie dróg. Ponadto miejscowa ludność zamieniła łuki i strzały na nowoczesną broń palną. Chrześcijaństwo wyparło miejscowe rytuały i tabu, które regulowały polowanie na ten gatunek.

Wydaje się, że zaburzone siedliska pozytywnie wpływają na gęstość osobniczą, to jednak w pobliżu ludzkich osiedli gęstość osobnicza gatunku jest bardzo niska.

Ujęty w Załączniku CITES II.

Rejestrowany z Siberut National Park.

Ochrona prawna w Indonezji tego gatunku jest wątpliwa.

Proponowane działania ochronne to :

- zwiększenie ochrony Siberut National Park

- egzekwowanie formalnej ochrony Peleonan Forest na północy wyspy Siberut, który jest łatwo dostępny

- edukacja miejscowej ludności w odniesieniu do łowiectwa

- rozwój alternatywnych modeli ekonomicznych dla miejscowej ludności

- ochrona obszarów na wyspach Mentawai we współpracy z korporacjami gospodarczymi

portret Macaca siberu

W niewoli - brak danych.      

  Opracowano na podstawie:

animaldiversity, arkive, iucn, planet-mammiferes, waza, wikipedia, wwf i wiedzy własnej.

Ryciny i zdjęcia zamieszczono w celach dydaktycznych, informacyjnych i szkoleniowych.   

Makaki z Sulawesi i pobliskich wysp część II

rycina - przegląd gatunków makaków z Sulawesi

Macaca ochreata - ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca nigra ochreata - Macaca maura ochreata - Gymnopyga maura ochreata - Magus ochreatus.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( południowo-wschodnie Sulawesi - Tenggara, wyspy Muna i Butung oraz prawdopodobnie Palau Labuan Blanda.

Zamieszkuje tropikalne nizinne deszczowe lasy do wysokości 800 m n.p.m.

grupa rodzinna Macaca ochreata

Aktywny w ciągu dnia, szczyt aktywności w godzinach porannych i późno popołudniowych.
Prowadzi częściowo nadrzewny, częściowo naziemny tryb życia. Dzień spędza na poszukiwaniu pokarmu i żerowaniu, odpoczynku, utrzymywaniu relacji społecznych w grupie.
Noc spędza na drzewie. Żyje w grupach rodzinnych pod wodzą dominującego samca.
Grupa to 12 - 30 osobników, w większości samic z młodymi i 3 -5 samców.
Jak u wszystkich makaków z Sulawesi dojrzałe samce są większe od samic.
Grupy posiadają określone terytorium w obrębie, którego się poruszają. Rewir to około 0,47 - 3,6 km2.
Osobniki komunikują się w grupie za pomocą fizycznych i wizualnych zachowań. Wykorzystuje wokalizę do informacji innych grup oraz w celu rozładowania wewnętrznych konfliktów. W czasie spotkań grupy są nie zwykle tolerancyjne i rzadko dochodzi do agresji. Zachowania agresywne są rozładowywane przez mimikę oraz obnażanie kłów przez dominujące samce.
Odżywia się różnorodnym pokarmem. W skład jego diety wchodzą owoce, liście, pędy, kwiaty i ich pąki, jagody czasami trawy oraz bezkręgowce i drobne kręgowce ( pisklęta ptaków, ssaki, płazy, gady ). W czasie żerowania napełnia torby policzkowe pokarmem, który jest spożywany w późniejszym terminie.
Sezon rozrodczy w ciągu całego roku, chociaż szczyt porodów następuje w okresie luty - czerwiec.
Samica potwierdza gotowość do kopulacji wykazując obrzęk narządów płciowych. Do kopulacji dopuszcza częściej dominującego samca niż samce o niższej randze.
Prawie 80% potomstwa w grupie to jego potomkowie. 
Okres ciąży to 5 - 6 miesięcy. Samica rodzi w nocy 1 młode. Młode przebywa z samicą do 1 roku. Samice pozostają w grupie a samce rozpraszają się.
Dojrzałość płciową uzyskują : samce w 4 - 6 roku życia, samice w 3 - 5 roku życia.

Macaca ochreata - samiec podczas iskania

Opisane podgatunki :
- Macaca ochreata brunnescens - wyspy Muna i Butung - synonim Macaca brunnescens - Papio brunnescens - uważany przez nie których autorów za oddzielny gatunek - zagrożony
- Macaca ochreata fusco-ater - Sulawesi - synonim  Macaca fusco-ater - uznawany za tożsamy z Macaca ochreata
- Macaca ochreata ochreata - południowo-wschodnie Sulawesi ( Tenggara - między La River a Karaena River ) - synonim Macaca fusco-ater - zagrożony

  Macaca ochreata - osobnik trzymany jako zwierzę domowe

Gatunek uznawany za podatny do zagrożonego ze względu na znaczny spadek populacji, który szacuje się na więcej niż 30% w ciągu następnych 40 lat.

Przyczyną spadku będzie dalszy rozwój rolnictwa ( plantacje palmy olejowej, kakao i bawełny ).

Macaca ochreata hybrydyzuje z Macaca tonkeana na obszarach, gdzie ich zakresy się pokrywają.

Podgatunek Macaca ochreata brunnescens czasami jest traktowany jako odrębny gatunek.

Szacowana gęstość osobnicza z 4 lokalizacji wynosi 10-40 osobników/km2.

Główne zagrożenia stanowią :

- degradacja i niszczenia środowiska naturalnego

- utrata i fragmentacja siedlisk

- rozwój rolnictwa ( plantacje palmy olejowej, kakao, bawełny )

- urbanizacja

- polowanie dla mięsa

- tępienie jako szkodnika upraw rolnych 

- chwytanie i trzymanie jako zwierząt domowych

- nielegalny handel dzikimi zwierzętami

- górnictwo złota za pomocą rtęci

Ujęty w Załączniku CITES II.

Rejestrowany z obszarów chronionych :

- Macaca ochreata ochreata : Rawa AOPA Watomahai, Padang Mata Osu, Tanjung Peropa, Tanjung Batikolo, Faruhumpenai Nature Reserve

- Macaca ochreata brunnescens : Buton Utara, Buton Lambusango Nature Reserve, Napabalano

Potrzebne są dalsze badania pomocne w rozwoju strategii ochrony tego gatunku.

  Macaca ochreata - dojrzały samiec

W niewoli -rzadki.

Makak tonkeński ( Macaca tonkeana ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Papio hypomelas - Magus tonkeanus - Macaca tonkeanus - Macaca hypomelanus - Macaca togeanus - Macaca tonsus.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( środkowe Sulawesi - Tengah, Latimojong do północno-wschodniego Gorontalo ) i wyspy Togian.

Zamieszkuje deszczowy tropikalny las od poziomu morza do 2000 m n.p.m.

portret dojrzałego samca makaka tonkeńskiego ( Macaca tonkeana )

Biologia, ekologia i sposób życia zbliżone do innych makaków z Sulawesi.

Grupy rodzinne 10 - 30 osobników, składające się z kilku dojrzałych płciowo osobników obojga płci, pod wodzą dominującego samca.

Jest bardziej nadrzewny niż inne makaki.

Opisane podgatunki :

- Macaca tonkeana # - środkowe Sulawesi ( Tengah - na zachód od rzeki Bongka )

- Macaca tonkeana balantakensis - wschodnie Sulawesi, wyspy Balantak i Banggai - synonim Macaca balantakensis

- Macaca tonkeana hypomelas - Sulawesi - synonim Papio hypomelas - uznawany za tożsamy z Macaca tonkeana albo Macaca nigra

- Macaca tonkeana togeanus - wyspy Togian - synonim Cynopithecus togeanus - Macaca togeanus

- Macaca tonkeana tonkeana - środkowe Sulawesi Tengah

- Macaca tonkeana tonsus - Sulawesi - synonim Papio tonsus - uznawany za tożsamy z Macaca tonkeana

  samica makaka tonkeńskiego ( Macaca tonkeana ) z młodym w warunkach zoo

Gatunek uznawany za narażony z powodu ciągłego spadku populacji, który szacowany jest na ponad 30% w ciągu najbliższych 40 lat.

Gatunek hybrydyzuje z Macaca ochreata, Macaca maura i Macaca hecki na obszarach, gdzie ich zakresy się pokrywają. 

Macaca tonkeana balatakensis  tzw. makak Balantak z wysp Balantak i Banggai uważany jest prawie na pewno za hybrydę.

Główne zagrożenia to :

• degradacja i niszczenie środowiska naturalnego
• utrata i fragmentacja siedlisk
• rozwój rolnictwa ( plantacje palm olejowych i kakao )
• tępienie jako szkodnika upraw rolnych przez miejscową ludność
• polowanie dla mięsa
• chwytanie i trzymanie jako zwierząt domowych
• nielegalny handel dzikimi zwierzętami
• urbanizacja

Ujęty w Załączniku CITES II.

Rejestrowany z obszarów chronionych :

- Lore Lindu National Park

- Morowali Nature Reserve

- Peg.Faruhumpenai

- Towuti Nature Recreation Park

- Danau Matano Nature Recreation Park

Potrzebne są dalsze badania nad ekologią gatunku.

Jednostka Crimes Wildlife powołana w 2001 roku przez Indonezyjski Departament i Wildlife Conservation Society skutecznie zwalcza nielegalny handel zagrożonymi i chronionymi gatunkami ssaków oraz uświadamia lokalne społeczności o ochronie zasobów naturalnych.

profil Macaca tonkeana

W niewoli - rzadki.

Objęty w Europie programem hodowlanym przez EAZA. 

  grupa hodowlana Macaca tonkeana we francuskim ogrodzie zoologicznym

grupa hodowlana Macaca tonkeana we francuskim ogrodzie zoologicznym

 grupa hodowlana Macaca nigra w niewoli

   Opracowano na podstawie:

animaldiversity, arkive, iucn, planet-mammiferes, waza, wikipedia, wwf i wiedzy własnej.

Ryciny i zdjęcia zamieszczono w celach dydaktycznych, informacyjnych i szkoleniowych.     
     

Makaki z Sulawesi i pobliskich wysp część I

Macaca hecki - ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca tonkeana hecki - Macaca maura hecki - Gymnopyga maura hecki - Gymnopyga hecki.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( północne Sulawesi - Półwysep Utara, Przesmyk Palu, na wschód do Gorontalo Province ).

Zamieszkuje pierwotny i wtórny tropikalny deszczowy las.

Macaca hecki - samiec

Jest to najmniej zbadany gatunek makaka z Sulawesi.
Jest gatunkiem dziennym, żyjącym w grupach rodzinnych o wielkości około 10 - 20 osobników. Prowadzi częściowo nadrzewny, częściowo naziemny tryb życia.
Odżywia się głównie pokarmem roślinnym, chociaż nie gardzi też jajami, owadami i ich larwami czy drobnymi kręgowcami.
Sezon rozrodczy w ciągu całego roku.
Samica rodzi 1 młode, które przebywa z nią około 12 miesięcy.

Nie opisano żadnych podgatunków.

Macaca hecki

Gatunek uznawany za zagrożony ze względu na ciągły spadek populacji oraz na szacowany spadek o około 30% w ciągu najbliższych 40 lat.
Macaca hecki hybrydyzuje z Macaca tonkeana i prawdopodobnie z Macaca nigrescens na obszarach, gdzie ich zakresy się pokrywają. Strefy hybrydyzacji ulegają zanikowi z powodu ludzkiej ingerencji.
Szacowana gęstość osobnicza jest określana jako 20 - 50 osobników/km2.
Główne zagrożenia to :

- degradacja i niszczenie środowiska naturalnego

- utrata i fragmentacja siedlisk

- polowanie dla mięsa

- rozwój rolnictwa i tępienie jako szkodnika upraw rolnych

- nielegalny handel dzikimi zwierzętami

- chwytanie i trzymanie jako zwierząt domowych lub ewentualnie pokarmowych     

- rozrost populacji ludzkiej

Ujęty w Załączniku CITES II.

Rejestrowany z obszarów chronionych :

- Dolangan Reserve

- Mas Popaya Raja Reserve

- Panua Reserve

- Pangi Binanga Reserve

- Pinjam/Tanjung Mantop Reserve

- Tangale Reserve

Potrzebne jest zwiększenie istniejących obszarów chronionych oraz ich ściślejsza ochrona.

Potrzebne są dalsze badania ekologii, siedlisk, historii naturalnej, dystrybucji i trendów populacji oraz zagrożeń dla tego gatunku.

Macaca hecki

Macaca hecki - samiec

W niewoli - nie występuje.

Makak czarny, makak murzyn, makak celebeski, makak z Sulawesi ( Macaca maura ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca nigra maura - Macaca brachyurus - Gymnopyga maura - Magus maurus.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( południowe Sulawesi - Półwysep Selatan ).

Zamieszkuje tropikalny deszczowy wyżynny i górski ( pierwotny i wtórny ) las, las liściasty przechodzący w tereny trawiaste i krasowe wzgórza i pagórki poniżej 2000 m n.p.m.

makak celebeski ( Macaca maura ) - samiec i samica

Aktywny w ciągu dnia szczyt aktywności we wczesnych godzinach porannych i późno popołudniowych. Prowadzi częściowo nadrzewny, częściowo naziemny tryb życia.

Żyje w grupach rodzinnych o wielkości około 10 - 30 osobników.

Grupy rodzinne zamieszkują określone terytoria. Wielkość ich rewirów waha się od 0,37 do 3,50 km2.

Grupy składają się w większości z samic i 2 - 3 samców. Grupie przewodzi dominujący samiec, którego potomstwo to około 80% grupy.

Dzień spędza na poszukiwaniu pożywienia, odpoczynku oraz wzajemnych relacjach społecznych wewnątrz stada. Nocuje na drzewach.

Osobniki komunikują się ze sobą za pomocą różnorodnych fizycznych i wizualnych zachowań. Używa też wokalizy jako sygnalizacji dla innych grup lub interwencji w konfliktach wewnątrz grupy. Grupy podczas spotkań są zwykle tolerancyjne ale dominujące samce wykonują wiele sygnałów aby zminimalizować agresję. Głównym sygnałem jest obnażanie kłów.

Odżywia się różnorodnym pokarmem. W skład jego diety wchodzą przede wszystkim owoce, kwiaty, pąki i liście ale również jaja i pisklęta ptaków, bezkręgowce, drobne gady, płazy, ssaki.

Część pokarmu gromadzi w torbach policzkowych i w dalszym ciągu żeruje.

Sezon rozrodczy w ciągu całego roku.

Samice kopulują częściej z dominującym samcem niż samcami niższymi rangą.

Samica po ciąży trwającej około 165 dni, rodzi 1 młode.

Niemowlę w czasie wędrówek wisi uczepione pod brzuchem samicy. Pozostaje z matką do około 2 lat.

Młodym i niedojrzałym samicom w opiece nad młodym często pomagają ich matki.

Samica rodzi średnio co 32 miesiące.

Samice pozostają w grupie a samce rozpraszają się. 

Dojrzałość płciową uzyskują : samice w wieku 3 - 5 lat, samce w wieku 5 - 8 lat.

grupa rodzinna Macaca maura w czasie poszukiwania pokarmu

Macaca maura - samica z młodym

Opisane podgatunki :

- Macaca maura inornatus - Sulawesi - synonim Macaca inornatus

- Macaca maura maura - południowo-zachodnie Sulawesi Południowe - synonim Gymnopyga maura maura

Macaca maura maura

Gatunek uznawany za zagrożony w wyniku spadku o 50% populacji w ciągu ostatnich 30 lat. Populacje są obecnie bardzo rozdrobnione i ograniczone do obszarów krasowych.

Gatunek może hybrydyzować z Macaca tonkeana w miejscach, gdzie ich zakresy się pokrywają.

Gęstość osobnicza najbardziej zbadanej populacji z Karaenta Nature Reserve wynosiła 70 osobników/km2 w 1998 roku ( Okamoto i wsp. 2000 ).

Chociaż szacunki z 1992 przeprowadzone przez Supriatna i wsp. były mniejsze. Gęstość osobniczą oszacowano na 25 - 50 osobników/km2 co dało około 3000 - 5000 osobników tego gatunku.
Główne zagrożeniami są :

- degradacja i niszczenie środowiska naturalnego

- utrata i fragmentacja siedlisk

- górnictwo na obszarach krasowych ( wydobycie cementu )

- polowanie dla mięsa

- rozwój rolnictwa i tępienie jako szkodnika upraw

- nielegalny handel dzikimi zwierzętami

- łapanie i trzymanie jako zwierzęta domowe przez miejscową ludność

Ujęty w Załączniku CITES II.

Rejestrowany z 4 obszarów chronionych :

• Bantimurung National Park
• Bulu Saraung National Park
• Hasanuddin National Park
• Karaenta Nature Reserve

Jednak obszary chronione to tylko 87 km2, na których występuje gatunek.

 Istnieje pilna potrzeba zaprzestania wydobycia cementu z krasowych obszarów w celu ochrony tego i innych gatunków tam żyjących.

W niewoli - rzadki.

Objęty programem hodowlanym w Europie.

Makak czubaty ( Macaca nigra ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca niger - Cynopithecus niger - Papio niger.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( północno-wschodnie Sulawesi i przyległe wyspy : Pulau Manadotua, Pulau Talise i Pulau Lembeh ). Introdukowany na Pulau Bacan Island ( Molukki ). Na Pulau Lembeh prawdopodobnie wytępiony.

Zamieszkuje wyżynne i górskie tropikalne lasy deszczowe na wysokości 700 - 1100 m n.p.m., chociaż wędruje często do obszarów nadbrzeżnych w celu poszukiwania pokarmu.

makak czubaty ( Macaca nigra )

Aktywny w ciągu dnia, szczyt aktywności w godzinach porannych i późno popołudniowych.
Prowadzi naziemny i nadrzewny tryb życia. Dzień spędza na poszukiwaniu pokarmu, odpoczynku i wzajemnych relacjach społecznych w grupie. Nocuje na drzewach.
Żyje w grupach rodzinnych pod wodzą dominującego samca. Wielkość grupy to 50 - 100 osobników, chociaż obecnie są to znacznie mniejsze grupy po około 25 - 50 osobników. Skład grupy to 70% samice i ich potomstwo a 30% samce z dominantem.
Grupa posiada rewir o średniej wielkości około 216 ha. Terytoria wynoszą od 0,47 do 3,48 km2. Stado wędruje średnio 2,4 km dziennie po swoim rewirze.
Osobniki w grupie komunikują się ze sobą za pomocą różnorodnych fizycznych i wizualnych zachowań. Używa też wokalizy, jako metody interwencji w konfliktach wewnętrznych lub jako sygnalizacji dla innych grup rodzinnych. W czasie spotkań są tolerancyjne ale dominujące samce wykazują wiele zachowań w celu minimalizacji agresji. Sygnałem dominacji jest obnażanie kłów lub uśmiech z zamkniętym pyskiem.
Samice w grupie tworzą egalitarną strukturę społeczną, samce liniowy i przechodni system hierarchii dominacji.
Odżywia się głównie pokarmem roślinnym. W skład jego diety wchodzą głównie owoce, liście i młode pędy, kwiaty i ich pąki. Nie gardzi też pokarmem zwierzęcym - bezkręgowce, drobne kręgowce.
W czasie poszukiwania pokarmu często wypełnia torby policzkowe i gdy są wypełnione dopiero przystępują do konsumpcji.
Sezon rozrodczy w ciągu całego roku, chociaż szczyt aktywności prokreacyjnej występuje od sierpnia do czerwca a szczyt porodów między styczniem a majem.
Samica rodzi co 18 - 20 miesięcy.
Samica wykazuje obrzęk okolic odbytu i narządów płciowych w celu określenia gotowości do kopulacji. Kopuluje częściej z wysoko postawionym samcem niż z tymi o niższej randze w grupie. Jednak nie zawsze obrzęk narządów płciowych stanowi o owulacji u samicy. Prowadzi to do kopulacji nie prokreacyjnych, które stanowią ochronę przed dzieciobójstwem i zwiększają samczą opiekę rodzicielską. Zaobserwowano też związki homoseksualne.
Ciąża trwa około 162 - 186 dni, samica rodzi 1 młode, bardzo rzadko 2 młodych.
Poród odbywa się głównie w nocy. Młode otwierają oczy w 2 godziny po porodzie. Samica umieszcza młode na czas wędrówek pod brzuchem. Okres laktacji to około 4 miesięcy, w wieku 1 roku młode jest całkowicie niezależne. Pozostaje z matką do około 2 lat.

Młodym i niedojrzałym samicom w opiece nad młodym często pomagają ich matki.

Samice pozostają w grupie a samce rozpraszają się.
Dojrzałość płciową uzyskują : samice w wieku 3 - 4 lat a samce w wieku 3 - 6 lat.
Dorosły samiec może osiągnąć wagę 9 - 10 kg a samica około 7 kg.
Żyje średnio około 18 lat, w niewoli do około 25 lat.

dorosły osobnik Macaca nigra w czasie wspinaczki w Tangkoko-Batuangus

Opisane podgatunki :
- Macaca nigra lembicus - północno-wschodnie Sulawesi Północne ( Utara ), Pulau Lembeh Island - uznawany za tożsamy z Macaca nigra - synonim Cynopithecus lembicus - Cynopithecus niger lembicus
- Macaca nigra nigra - Sulawesi Północne, Pulau Manadotua, Pulau Talise, Pulau Bacan - synonim Cynopithecus niger niger

Gatunek uznawany za krytycznie zagrożony ze względu na spadek populacji o około 80% w ciągu ostatnich 30 lat, na skutek utraty siedlisk i polowań.
Spora populacja została wprowadzona na Palau Bacan ( Molukki ), której wielkość jest szacowana na 100 000 osobników ( Rosenbaum & wsp. 1998 ). Populacja ta jest uznawana za szkodnika i jako zagrożenia dla wyspy.
Uważa się, że populacja z Pulau Lembeh została wytępiona.
Szacunkowa gęstość osobnicza to około 3 osobniki/km2, jedynie na obszarze Tangkoko Batuangus szacowana gęstość osobnicza to około 60 osobników/km2.
Główne zagrożenia to :

• polowanie dla mięsa ( uważane za przysmak )
• rozwój rolnictwa i tępienie jako szkodnika upraw
• degradacja i niszczenie środowiska naturalnego
• utrata i fragmentacja siedlisk
• nielegalny handel dzikimi zwierzętami
• chwytanie i trzymanie jako zwierzęta domowe przez miejscową ludność
• górnictwo powierzchniowe złota przy użyciu rtęci

Ujęty w Załączniku CITES II.
Rejestrowany z obszarów chronionych :
- Gunung Lokon
- Gunung Amban
- Tangkoko Batuangus
- Dua Saudara
- Batu Putih
Potrzebne są działania ograniczające wkraczanie na obszary chronione, zwłaszcza do Tangkoko Batuangus, gdyż jest to prawdopodobnie naturalna ostoja pozostałych populacji gatunku.

W niewoli objęty programem hodowlanym w Europie.
Dość dobrze się rozmnaża, co stanowi dobrą prognozę dla gatunku.
W Polsce w Zoo Wrocław uzyskano potomstwo tego gatunku. Hodowana jest grupa rodzinna.  

Macaca nigra - młody osobnik z wrocławskiego zoo

Makak gorontalo, makak Temmincka ( Macaca nigrescens ) ssak z rzędu naczelnych ( Primates ),  z nadrodziny małp wąskonosych ( Catarrhina ), z rodziny makakowatych ( Cercopithecidae ). Synonim Macaca nigra nigrescens - Papio nigrescens - Cynopithecus nigrescens. Uważany dawniej za podgatunek Macaca nigra.

Występuje w Azji Południowo-Wschodniej ( Sulawesi - środkowo-południowa część Półwyspu Utara i Gorontalo ).

Zamieszkuje wyżynne i górskie tropikalne deszczowe lasy do wysokości 2000 m n.p.m.

makak gorontalo ( Macaca nigrescens ) - samica

Biologia, ekologia i sposób życia jak u Macaca nigra.
Grupy rodzinne są mniejsze do 20 - 30 osobników.

Nie opisano żadnych podgatunków.

Macaca nigrescens

Gatunek uznawany za narażony do zagrożonego ze względu na stały spadek populacji o 30% w ciągu ostatnich 30 lat z powodowanej utratą siedlisk i polowaniem. Zakres występowania gatunku jest mniejszy niż 20 000km2 a populacje są rozdrobnione a tylko 1 jest stosunkowo duża.
Hybrydyzuje z Macaca nigra po zachodniej stronie Mount Padang i Macaca hecki na wschód od rzeki Bolango.
Gęstość osobniczą szacuje się na 25/30 osobników/km2 w Bogani Nami Wartabone National Park.
Główne zagrożenia stanowią :

• degradacja i niszczenie środowiska naturalnego
• utrata i fragmentacja siedlisk
• polowanie dla mięsa
• rozwój rolnictwa i tępienie gatunku jako szkodnika upraw
• nielegalny handel dzikimi zwierzętami
• chwytanie i trzymanie jako zwierzęta domowe przez miejscową ludność
• górnictwo powierzchniowe złota z użyciem rtęci

Ujęty w Załączniku CITES II.
Rejestrowany z 1 obszaru chronionego - Bogani Nani Wartabone National Park. Prawdopodobnie może występować też w innych obszarach w swoim zasięgu.
Potrzebne są dalsze badania taksonomii, dystrybucji i trendów populacji, ekologii, siedlisk i zagrożeń.

W niewoli - rzadki a raczej sporadycznie. 

Macaca nigrescens - samica z młodym

Macaca maura - samiec 

 Macaca nigra - samica z młodym w warunkach zoo

portret Macaca nigra 

Macaca nigra

gatunki makaków hybrydyzujących ze sobą : od lewej - Macaca maura, Macaca tonkeana, Macaca nigra, Macaca hecki 

         

   

  Opracowano na podstawie:

animaldiversity, arkive, iucn, planet-mammiferes, waza, wikipedia, wwf i wiedzy własnej.

Ryciny i zdjęcia zamieszczono w celach dydaktycznych, informacyjnych i szkoleniowych.